23 november 2018
In gesprek met Annemieke Kruithof, vrijwilligster bij Dutch Assistance Dogs.

We kennen allemaal wel het belang van het bestaan van een blindengeleidehond. Dat een hond bij nog veel meer lichamelijke én mentale problemen een belangrijke rol kan spelen is minder bekend. Deze honden worden ‘assistent honden’ genoemd en helpen o.a. mensen met een (hardnekkige) eetstoornis of (complext) post-traumatische stressstoornis. Tijdens Hond 2018 is Dutch Assistance Dogs aanwezig om uit te leggen waarom een assistentiehond letterlijk én figuurlijk een levensgroot verschil maakt. Ook geven zij met deze fantastische honden diverse demonstraties. In een interview vertelt ze over het belang van assistentiehonden, hoe hun opleidingstraject eruit ziet en vertellen cliënten waarom hun hond het verschil maakt. 

Iedere hondenliefhebber weet als geen ander hoeveel verschil een hond in je leven maakt. Voor de cliënten van Dutch Assistance Dogs maakt het hebben van een assistentiehond een wezenlijk verschil in hun dagelijkse handelen. Annemieke licht graag toe waarom: “wij vinden dat iedereen een kans moet krijgen om zijn of haar weg te vinden in onze maatschappij. Zeker voor mensen met dubbele diagnostiek, zoals onze cliënten, gaan veel deuren dicht. Onze cliënten zijn over het algemeen niet meer in staat om een opleiding te volgen of te werken. Sommige van hen zitten letterlijk de hele dag opgesloten in hun huis. Geen mens verdient het om zo te leven. Voor een aantal van hen is een assistentiehond letterlijk de weg naar buiten, om weer het leven in te stappen. Onze stichting helpt hen bij het opleiden van hun eigen assistentiehond.”

assistentie hond

Wat doet een assistentiehond?

De rol van een assistentiehond heeft vooral betrekking op het vergroten van de participatie in de samenleving en van de zelfredzaamheid van een cliënt. Voor een cliënte met een eetstoornis zijn allerlei dagelijkse bezigheden zoals het doen van boodschappen of gewoon een afspraak buitenshuis met een vriend of vriendin een stressvolle bezigheid. Als de assistentiehond op zo’n moment bij diegene kan zijn, verlaagt dat de stress. Ook zie je bijvoorbeeld dat veel eetstoornispatiënten zichzelf verliezen in het kijken naar calorieën op etiketten. De hond merkt na een aantal minuten de stress op. De hond wordt geleerd een ‘touch’ te doen om de cliënt zo weer in het hier en nu te halen. Zonder assistentiehond is het voor veel van de cliënten van Dutch Assistance Dogs niet mogelijk om aan sociale activiteiten deel te nemen. De hond geeft ze steun bij afspraken, bijvoorbeeld die met hun behandelaar. De hond geeft ze een richtpunt, houvast en tegelijkertijd begrenst de hond de cliënt indien nodig.

“Het vergroten van de zelfredzaamheid zie je ook op andere vlakken”, vertelt Annemieke. “Sommige cliënten ervaren regelmatig crisissen waarin ze zichzelf extreem beschadigen en/of suïcidaal worden. Om zo’n situatie te voorkomen is het van belang dat de opbouw van spanning vroeg wordt gesignaleerd. Dat is ontzettend moeilijk. Vaak zijn onze cliënten daarin afhankelijk van anderen. Een assistentiehond signaleert de spanning vaak eerder dan een cliënt waardoor hij of zij nog zelf kan handelen. Soms lukt het een cliënt dan om hulp te vragen, soms is de steun van de hond al voldoende. Hierdoor kunnen crisissen worden voorkomen. Dat geeft een enorm gevoel van vrijheid.”

Ervoor in de wieg gelegd

Voordat een hond een assistentiehond wordt, dient een lang traject te worden afgelegd. Voordat er überhaupt met het traject wordt gestart worden alle aspirant-assistentiehonden (pup of jong volwassen) getest op geschiktheid voor deze intensieve taak. Annemieke legt uit hoe dit traject verloopt: “als tijdens de intake met de cliënt blijkt dat een assistentiehond meerwaarde kan bieden aan zijn of haar leven wordt het zogenaamde ‘pre-traject’ gestart. De cliënt wordt dan gekoppeld aan een trainer/coach en samen gaan zij op zoek naar een geschikte hond. Allereerst gaan we op zoek naar een geschikt ras. Hierbij wordt gelet op verschillende aspecten zoals fysieke factoren, leefomstandigheden, persoonlijke wensen, en naar een match wat betreft karakter en energieniveau van cliënt en hond. Niet alleen raskenmerken zijn bepalend. De individuele kenmerken van de hond in kwestie zijn ook erg belangrijk. Een assistentiehond moet overal mee naartoe kunnen. Je kunt je voorstellen dat een hond niet geschikt is voor het werk wanneer hij of zij bang is aangelegd. Dit wil je de hond ook niet aandoen – het welzijn van de hond is dan ook iets waar we erg scherp op letten.

Na het vinden van een geschikte pup of jongvolwassen hond begint de basisfase van de opleiding. Deze wordt gekenmerkt door een brede socialisatie en habituatie, het aanleren van basiscommando’s en vooral het vormen van het team van mens en hond. Sommige honden pakken van nature dingen op en nemen tijdens het opleidingstraject zelf het voortouw in bepaalde taken. Dit is altijd erg bijzonder om te zien. Zo is er onlangs een puppy (ras Shelty) geplaatst bij een cliënte met een eetstoornis. Vanaf dag één gaat hij op haar voeten liggen als zij eet. Dit gedrag wordt dan beloond en uitgebouwd, waardoor de hond in een latere fase bij spanning tijdens maaltijden de cliënt tot steun kan zijn, alleen al door zijn nabijheid.” Na de basisfase volgt de certificeringsfase met bijvoorbeeld meer ingewikkelde commando’s. De hond krijgt immers een publieke rol, komt overal en moet daarop voorbereid zijn. In de certificeringsfase volgen ook vier individuele assistentiehondtaken: drie van deze taken zijn teamgebonden en zorgen voor een vermindering van de problematiek van de cliënt waar hij/zij in het dagelijks leven tegen aan loopt.

Eén taak is standaard en dient altijd te worden uitgeoefend: ontspanning. Het merendeel van de cliënten heeft moeite met het reguleren van spanning. De hond leert dat te signaleren en ernaar te handelen. Soms kan dat zijn door een touch: het aanraken van de cliënt zijn of haar hand met de neus van de hond. Andere cliënten willen liever druk van de hond.

Als voorbeeld: een cliënte heeft een Oud-Duitse Herdershond. Deze hond gaat bij overprikkeling of stress van de cliënt letterlijk op de schoot bij de cliënte zitten. Dit houdt de cliënte in het hier en nu. Tijdens de gehele opleiding (van basis tot na de certificering) wordt geëvalueerd of de hond (nog steeds) plezier heeft in zijn taken. De hond moet tevens lekker ‘hond kunnen zijn’ en zich kunnen ontspannen naast zijn of haar werk.

Na de certificering van de hond blijft er contact met het team. De cliënt en hond kunnen blijven deelnemen aan de interne online omgeving, uitjes van de stichting en/of meehelpen met de webshop. Daarnaast blijft er contact met de trainer/coach. “Jaarlijks volgt de verplichte follow up”, vertelt Annemieke. “Dan wordt er uitgebreid gekeken of het team nog naar behoefte functioneert. Soms zie je dat het takenpakket van de assistentiehond verandert en dat de hond andere taken krijgt, of dat taken overbodig zijn geworden. Zo heeft assistentiehond Aedan de taak om zijn eigenaresse te helpen wanneer zij een paniekaanval heeft. Nu, drie jaar na de certificering, heeft zij vrijwel geen paniekaanvallen meer door de continue aanwezigheid van Aedan. Hierdoor is er ruimte gekomen in zijn takenpakket om ook een ondersteunende rol te spelen bij de dwangneurose die recent is vastgesteld.”

Het levende bewijs

Dat assistentiehonden inderdaad een wezenlijk verschil maken in het leven van mensen met complexe of hardnekkige stoornissen en/of problemen, bewijzen deze drie assistentiehonden. Hun eigenaren delen graag hun verhaal.

Cliënte Laura (28) en Juno:

“Mijn assistentiehond Juno, mijn held. Door Juno durf ik weer naar buiten en heb ik sociale contacten met andere hondenbaasjes. De vaste wandelingen geven structuur en invulling aan mijn dagen. Hij is een blij ei, mijn levend antidepressivum. Voor hem sta ik op, met hem kan ik slapen zonder pillen. Hij is mijn kalmeermiddel bij paniek: even samen zitten knuffelen of een aai over zijn lieve hoofd, om rustig te worden in de winkel en als dat niet lukt, zoekt hij de uitgang. Hij is mijn troost bij verdriet, een volleerd tranen-eter en fantastische afleider op moeilijke momenten. Hij brengt al het speelgoed wat hij kan vinden naar me toe om me aan het spelen te krijgen. Als ik te veel in mijn hoofd zit, drukt hij zijn neus tegen mijn been, hij spiegelt mijn gedrag door te gaan ijsberen, zodat ik weet dat het niet goed gaat en kan ingrijpen. Als ik overprikkeld ben, komt hij op mij liggen zodat ik rustig word. Hij blokkeert de deur zodat ik niet bang ben. Hij doorzoekt de kamer als ik wel bang ben. Door hem zijn er geen opnames meer. Kleine harige held.”

Cliënte Kara (24) en Eri:

“Als mensen mij vragen wat mijn assistentiehond Eri voor mij doet weet ik nooit zo goed wat ik moet antwoorden. In praktische zin? Ze signaleert, maakt me rustig, spiegelt, brengt me in het heden, maakt me wakker bij nachtmerries en ga zo maar door. Maar het gaat zoveel dieper en verder dan dat. Eri heeft me mijn leven teruggegeven. Door haar kan ik weer naar buiten, kan ik weer zelfstandig de winkel in, heb ik minder paniekaanvallen en kom ik er ook sneller uit. Eri is mijn motivatie, mijn beste maatje, mijn steun. Ze geeft de wil, reden en manier om te blijven doorgaan. Is het nu ineens makkelijk? Nee. Zal ik nooit meer een paniekaanval, dip of terugval hebben? Ook nee. Maar door Eri weet ik dat ik er weer uit kan komen en heb ik ook een concrete manier om weer overeind te komen. Mijn assistentiehond maakt het leven weer mogelijk.”

Cliënte Lily (17) en Shanti:

“Ik heb een assistentiehond genaamd Shanti: zij is nu bijna anderhalf jaar oud. Ik kreeg haar toen ze acht weken oud was. Ze helpt mij bij mijn eetstoornis (Anorexia Nervosa), PTSS en de daarbij komende depressie. Toen ik haar kreeg was ik er erg slecht aan toe, maar omdat ik de energie nodig had om voor haar te zorgen begon ik sinds lange tijd weer het eten op te pakken. Ik begon aan te komen en bereikte een gezond BMI, nadat ik heel lang in de gevarenzone had gezeten. Doordat ik opeens een grote verantwoording kreeg veranderde alles. Shanti is mijn redding geweest en nog steeds iedere dag is zij de reden dat ik vecht. Daarom is het zo belangrijk dat zij overal mee naartoe gaat, omdat Anorexia en PTSS complexe aandoeningen zijn die je niet zomaar aan de kant zet. Je neemt een assistentiehond overal mee naartoe en daarom moet Shanti ook altijd met mij op pad. Als ik verdrietig ben of spanning heb geeft Shanti dit aan door te spiegelen of juist toenadering te zoeken. Ook als ik onvoldoende gegeten heb, of te lang niet gegeten heb waardoor ik een lage bloedsuiker krijg, geeft ze dit aan door te blaffen, te piepen of wordt ze vervelend. Zonder Shanti is er geen leven voor mij. Ze is mijn allerbeste maatje!”

Hond2018

Dutch Assistance Dogs vindt dat iedereen een kans moet krijgen om zijn of haar weg te vinden in onze maatschappij. Of je nu gediagnosticeerd wordt met een stoornis of ziekte, of niet. Iedereen die behoefte heeft aan een wezenlijk verschil in het leven wordt een assistentiehond gegund. “Daar kunnen we hulp hard bij gebruiken. Hulp in de vorm van een uitbreiding van ons coachnetwerk en van ondersteuning van onze non-profit stichting.” Tijdens de demonstratie op zaterdag 15 december én zondag 16 december delen cliënten hun verhaal met het publiek. Dit biedt een fantastisch podium voor deze honden. “Er bestaat geen krachtiger verhaal dan het verhaal die iemand die ook daadwerkelijk dagelijks deze steun ervaart.”

Bij de stand van Dutch Assistance Dogs in de Houden van Honden-hal kun je terecht voor meer informatie en kun je de cliënten gerichter vragen stellen. In de stand worden onwijs leuke, handgemaakte kerstcadeaus voor honden verkocht. De bijdrage komt geheel ten goede aan de stichting, om zodoende nog meer mooie trajecten te financieren.

15 augustus 2017

De oprichting van de Dutch Assistance Dogs is in volle gang. De trainers/coaches, de cliënten
en het bestuur, zijn achter de schermen bezig met opzetten van, en invulling geven aan de stichting.

Dankbaar zijn we voor de warme interesse, vele berichten en aanmeldingen voor nieuwe hulphondtrajecten. Echter hebben we besloten om pas in het begin van 2018, enkele nieuwe cliënten toe te laten. De cliënten die al op de wachtlijst bij MissionPuppy stonden, starten uiteraard wel eerder!
Onze prioriteit ligt eerst bij het vormen van een stevig en betrouwbaar fundament, waarop de stichting en haar cliënten kunnen gaan staan, bloeien en groeien.