Wat kunnen assistentiehonden

De assistentiehonden van Dutch Assistance Dogs zijn allemaal opgeleid voor en door hun eigen eigenaar. Op deze manier is het mogelijk om hen vaardigheden aan te leren die specifiek aansluiten bij de behoefte van de jongere. D.A.D. helpt door middel van training en coaching met het aanleren van deze vaardigheden en denkt mee over de wijze waarop een hond een oplossing kan bieden in verschillende situaties. Het zelf opleiden van een assistentiehond brengt vaak mooie leerprocessen met zich mee.

Vergroten van het zelfinzicht
Tijdens het opleidingstraject leren de jongeren niet alleen hun hond kennen en hoe zij hun hond nieuwe vaardigheden kunnen aanleren, ze leren vaak ook zichzelf beter kennen. Als de hond een oefening oppikt of juist niet oppikt, heeft dat vaak te maken met wat zij zelf doen. Door dit samen met een coach uit te pluizen, wordt het zelfinzicht vergroot. Ook pikken de honden het feilloos op, wanneer hun baas minder lekker in het vel zit. Zij reageren hierop met hun eigen gedrag, wat wij ‘spiegelen’ noemen. De coaches van D.A.D. leren de jongeren dit gedrag (en de betekenis ervan) te herkennen. Regelmatig zijn ze hierdoor beter in staat om hun eigen gedrag en emoties te reguleren. Ze kunnen voorkomen dat ze over hun eigen grenzen heen gaan, omdat ze door middel van de hond eerder zien dat zij een grens bereiken.

Steun
Een hond is een maatje die zijn baas onvoorwaardelijk steunt. Een hond vindt je niet stom of raar wanneer je moet huilen, het niet lukt om te eten of wanneer je de straat niet op durft. Honden reageren wel op het gedrag van hun eigenaar, maar reageren –anders dan mensen- vooral in het hier en nu. Ze zijn daardoor enorm vergevingsgezind en halen geen oude koeien uit de sloot! Wat er ook gebeurt, het baasje is de allerbelangrijkste persoon in het leven van de hond. Wanneer je het moeilijk hebt is je hond er om met je te knuffelen, om je tranen op te likken, je aan het lachen te maken of je afleiding te bieden door middel van een spelletje. Je bent nooit alleen, figuurlijk en als je wilt zelfs letterlijk.

Verantwoordelijkheden oppakken
De jongeren die bij Dutch Assistance Dogs een traject beginnen, worden officieel eigenaar van hun hond. Zij zijn dan ook verantwoordelijk voor het welzijn van de hond, in de breedste zin van het woord. De trainers en coaches stimuleren het oppakken van deze verantwoordelijkheden, als de jongeren hier moeite mee hebben. Vaak zien we echter dat de hond zo’n belangrijke rol speelt in hun leven, dat zij zelf intrinsiek gemotiveerd zijn om de verantwoordelijkheden op te pakken. Regelmatig heeft dit als positief effect dat de jongeren ook beter voor zichzelf gaan zorgen. Het is tenslotte voor de hond nodig dat ze de deur uitkomen en ze moeten een bepaald gewicht hebben en vasthouden, om de zorg voor hun hond vol te kunnen houden. De hond is de moeite waard om gezond voor te blijven, ook al vindt de jongere zichzelf niet de moeite waard. Daarnaast hebben honden zo’n sterke band met hun baas, dat de hond het lekkerst in zijn vel zit als het goed gaat met zijn baas. Hier komt het spiegelgedrag van honden weer om de hoek kijken. De jongere kan de hond een plezier doen, door niet over eigen grenzen heen te gaan.

Structuur & planning
Structuur en regelmaat doen een mens goed. Het zorgt ervoor dat we goed voor onszelf zorgen en in contact blijven met anderen. Dat zorgt er dan weer voor dat we een beter gevoel hebben over onszelf. Juist wanneer mensen het moeilijk hebben en die structuur zo belangrijk is, blijkt deze vaak moeilijk vast te houden. Het onderscheid tussen dag en nacht wordt kleiner, eetmomenten worden overgeslagen, je trekt je terug en je persoonlijke hygiëne neemt af. Een hond kan deze structuur terugbrengen. Wanneer het de jongere niet lukt om structuur voor zichzelf vast te houden, lukt dit vaak wel voor de hond. Een hond heeft het nodig om regelmatig uitgelaten te worden en attendeert zijn eigenaar er zo nodig op, dat hij nog steeds voer moeten hebben! Op deze manier motiveert de hond zijn baas om (weer) een normaal dag-, en nachtritme aan te nemen en structuur aan te brengen in de dag. Deze structuur -eventueel weergegeven in een planning- biedt veel duidelijkheid en is onderdeel van een gezonde levensstijl.

Sociale contacten & assertiviteit
Waar veel jongeren die kampen met psychische problemen zich terugtrekken en sociaal contact vermijden, zorgen honden er –gewild of ongewild- voor dat hun baasjes weer in contact komen met anderen. Door regelmatig met de hond op stap te gaan, komen zij weer meer mensen tegen en de aanwezigheid van de hond zorgt ervoor dat mensen ook vaker een praatje met ze beginnen. Dit is soms best spannend, maar omdat het over een luchtig onderwerp gaat (de hond), zijn dit ook fijne praatjes om opnieuw in contact te komen met anderen.
Het komt helaas ook voor dat jongeren moeten opkomen voor (de taak van) hun hond. Een bekend voorbeeld hiervan is dat zij gestoord worden tijdens hun ‘werk’. Waar het jongeren soms niet lukt om voor zichzelf op te komen, lukt dit vaak wel voor hun hond. Zij nemen hierin hun verantwoordelijk als baas zeer serieus. De coaches van D.A.D. en de jongeren onderling, helpen bij deze situaties, bijvoorbeeld door ze na te bespreken of te bedenken wat zij kunnen doen in volgende, vergelijkbare situaties.

Zelfvertrouwen
Een assistentiehond kan een enorme boost geven aan het zelfvertrouwen van zijn baas. Met een hond aan je zijde is het vaak weer mogelijk om meer dingen te ondernemen die andere mensen zonder psychische problemen ook doen. Hierdoor voelen jongeren zich weer wat meer zoals hun leeftijdsgenoten, wat het zelfvertrouwen goed doet. Mocht dit niet helpen, dan is er altijd nog de hond die graag laat weten dat er niemand op de wereld is, die belangrijker voor hem is dan zijn baas.
Vaak doet het jongeren enorm goed dat zij zelf hun hond opleiden. Het is niet ongewoon dat ze veel ervaringen hebben meegemaakt waarin zij niet ‘geslaagd’ zijn. Het nastreven en bereiken van doelen binnen de training, zorgt ervoor dat zij wat hebben bereikt om trots op te zijn. Met als ultieme resultaat hun eigen opgeleide assistentiehond.

De taken van de hond
Natuurlijk moeten assistentiehonden zich ‘maatschappelijk aanvaardbaar’ gedragen, zodat zij geen last vormen voor anderen, wanneer zij met hun baas op stap zijn. Hoewel het altijd individuen blijven met een eigen karakter, komt het er op neer dat onze assistentiehonden in staat zijn zich netjes te gedragen in verschillende situaties. Te denken valt aan het bezoeken van een winkelcentrum, een avondje meegaan naar een restaurant, het meegaan naar dagbesteding en het reizen met het openbaar vervoer.

Daarnaast leren al onze assistentiehonden enkele standaard ‘assistentiehonden taken’. Zo moeten zij verschillende voorwerpen kunnen apporteren, kunnen blaffen op commando en hun baas naar de uitgang van een gebouw kunnen loodsen.
Naast standaard taken, is er een legio aan andere vaardigheden die de hond aangeleerd kunnen worden om zijn baas bij te staan. Enkele voorbeelden zijn:

  • Het wekken van de baas bij een nachtmerrie;
  • Het ’s ochtends wekken van de baas, wanneer hij of zij op moet staan;
  • Het op de baas gaan zitten of liggen om hem of haar tot rust te brengen (deep pressure therapy);
  • Het helpen ‘terugkomen’ van de baas bij dissociatie;
  • Het dichtbij de baas komen, voor een gevoel van veiligheid;
  • Het waarschuwen bij een lage suikerspiegel.
Bij ieder traject wordt gekeken naar wat voor de betreffende jongere het meest helpend is. Er is veel mogelijk, maar toch zal er ook per hond gekeken moeten worden wat (fysiek) haalbaar is.